Otizm spektrum bozukluğunun belirtileri çoğu çocukta 12–24 ay arasında fark edilebilir. Aşağıdaki işaretler tek başına tanı koydurmaz; ama birkaçı bir arada ve süreklilik gösteriyorsa bir çocuk psikiyatristi ya da çocuk nöroloğuna başvurmak için yeterli nedendir.
Sosyal iletişim
- Adı söylendiğinde çoğu zaman dönüp bakmaması (12 ay ve sonrası).
- Göz temasının kısa ve seyrek olması.
- İstediği şeyi göstermek için parmağıyla işaret etmemesi (12–14 ay).
- Gülümsemeye gülümsemeyle karşılık vermemesi, paylaşımlı ilgiyi (bakıp sizin de bakmanızı istemesi) başlatmaması.
Dil
- 12 ayda hece tekrarı (ba-ba, da-da) olmaması.
- 16 ayda tek kelime, 24 ayda iki kelimelik anlamlı birleşim olmaması.
- Kazandığı kelimeleri kaybetmesi (gerileme) — bu durumda beklemeden başvurun.
Davranış ve oyun
- Oyuncakları amacına uygun oynamak yerine dizmesi, çevirmesi, tek parçasına odaklanması.
- Tekrarlayan hareketler: el çırpma, sallanma, parmak ucunda yürüme.
- Rutin bozulunca aşırı tepki; belirli ses, doku ya da ışıklara aşırı hassasiyet.
Neden erken?
Beynin en hızlı şekillendiği dönem ilk yıllardır; erken başlayan eğitim, iletişim ve sosyal becerilerde kalıcı fark yaratır. "Bekleyelim, açılır" yaklaşımı en değerli zamanı kaybettirir. Endişeniz varsa önce çocuk doktorunuza, ardından çocuk psikiyatrisine başvurun; RAM sürecini ve eğitimi birlikte planlayabiliriz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize ve RAM'a başvurun.