Çocuk konuşmayı, duyarak öğrenir. Bu yüzden konuşması gecikmiş bir çocukta ilk bakılacak şeylerden biri işitmedir. Hafif bir işitme kaybı bile dil gelişimini, okul başarısını ve arkadaş ilişkilerini etkileyebilir.
İşitme sorununu düşündüren işaretler
Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği'ne (ASHA) göre şunlar bir işitme kontrolü için neden olabilir:
- Bebeğin yüksek seslerde irkilmemesi; 6 aydan sonra sesin geldiği yöne dönmemesi; 1 yaşına kadar “anne” ya da “baba” gibi tek bir kelime söylememesi (CDC).
- Bebeğin ilk aylarda yüksek seslere tepki vermemesi (doğumdan 3 aya kadar).
- 7-9 aylıkken adını söyleyince dönmemesi.
- 13-18 aylıkken basit yönergelere uymaması.
- Konuşma ve dil gelişiminde gecikme (doğumdan 3 yaşa kadar).
- Okul çağında: sık sık “Ne dedin?” demesi, yönergeleri takip etmekte zorlanması, dikkatinin kolay dağılması, televizyonu çok yüksek sesle açması, okuma ve dil derslerinde geri kalması.
- Arkadaş ortamında içine kapanık ya da mutsuz görünmesi.
“Yenidoğan taraması yapıldı, sorun yoktu” yeterli mi?
Doğumda yapılan işitme taraması önemlidir ama sonradan gelişen işitme kayıplarını göstermez. Sık geçirilen orta kulak iltihapları, kulakta sıvı birikmesi ya da enfeksiyonlar sonradan geçici ya da kalıcı işitme azlığına yol açabilir. Çocuğunuz geçmişte normal duyduysa bile konuşma gecikmesi varsa yeniden kontrol edilmelidir.
CDC verilerine göre kalıcı işitme kaybı, doğumda ABD'de her 1000 bebekten yaklaşık 1,6'sında görülür. Erken müdahale (yaklaşık 3-6 aydan önce) alan çocuklarda dil gelişimi, almayanlara göre belirgin biçimde daha iyidir. Bu yüzden şüphe varsa beklemek yerine test yaptırmak önemlidir.
İşitme testi nasıl yapılır?
Çocuğun yaşına ve iş birliğine göre yapılır. Kulak burun boğaz hekimi ve odyolog; kulak zarı ve orta kulağı değerlendirir, çocuk büyükse oyunla yapılan işitme testi uygular, küçük bebeklerde uyku sırasında yapılabilen testler kullanır. Çocuğunuzu test için sakinleştirmeniz gerekmez; testler genellikle ağrısızdır. Yine de hangi testin hangi yaşta yapılacağına uzman karar verir.
Test normal çıkarsa?
Bu, çocuğunuzun duyduğu anlamına gelir; konuşma gecikmesinin başka bir nedeni olabilir: dil gelişim bozukluğu, genel gelişim farklılıkları, otizm spektrumu, ya da çocuğa bağlı bir mizaç. Sonraki adım genellikle bir dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesidir. Hangi yaşta neler beklendiğini yaşa göre dil gelişimi yazımızda görebilirsiniz.
Test anormal çıkarsa?
İşitme kaybı erken fark edildiğinde işitme cihazı, koklear implant ve işitme eğitimi gibi seçeneklerle dil gelişimi desteklenebilir. Erken başlamak çok önemlidir. Kurumumuzda işitme engelliler ve koklear implant eğitimi ile dil ve konuşma terapisi programları vardır.
Bugün ne yapmalısınız?
- Çocuğunuzun konuşması yaşına göre geride ise çocuk doktorunuza söyleyin.
- Kulak burun boğaz hekiminden ya da odyolojiden işitme değerlendirmesi isteyin.
- Testi beklerken çocuğunuzla yüz yüze, kısa ve net konuşun; yüzünüzü görmesine izin verin.
Raporun ardından özel eğitim desteği için RAM ve ÇÖZGER rehberimize bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize ve RAM'a başvurun.