İçeriğe atla
RAM raporu olan öğrencilerimize eğitim ücretsizdir. Nasıl başvurulur? →Personel girişi
Sempati logosu: dalgadan sıçrayan yunusSEMPATİÖzel Eğitim · Rehabilitasyon
Ücretsiz · 3 dakika · Kayıt gerekmez

Otizm belirtileri: çocuğumda erken işaretler var mı?

Çocuğunuzun yaşına göre sosyal iletişim, oyun ve davranışla ilgili işaretleri işaretleyin. Bu liste tanı koymaz; bir uzmanla konuşmanın ne zaman uygun olduğunu söyler.

Bu bir tarama aracıdır, tanı değildir. Tanı için hastane (çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı) ve RAM değerlendirmesi gerekir.

Her ifadenin çocuğunuz için ne kadar doğru olduğunu işaretleyin. Son birkaç ayı ve çocuğunuzun rahat olduğu, alışık olduğu ortamları düşünün. Tüm sorular aşağıda; işaretleyip yazdırabilirsiniz. Puanlama ve sonuç için tarayıcınızda JavaScript açık olmalı; dilerseniz bizi arayın: 0535 105 33 42

Çocuğunuz kaç aylık / kaç yaşında? Yalnız çocuğunuzun grubundaki bölümü doldurun.

12–17 ay

Bakışma, jestler ve karşılıklı oyun

  1. Adını söylediğinizde çoğu zaman size dönüp bakmıyor.

  2. Siz ona gülümseyip konuştuğunuzda yüzünüze bakıp karşılık vermiyor.

  3. “Bay bay” için el sallamıyor; başka bir jestle de iletişim kurmuyor.

  4. Bir şey istediğinde ya da yardım gerektiğinde parmağıyla göstermiyor.

  5. Sevdiği bir oyuncağı size getirip göstermiyor, paylaşmıyor.

  6. El çırpma, ce-e gibi karşılıklı oyunlara katılmıyor; sizinle sırayla oynamıyor.

  7. Tanıdık bir eşyanın adını söylediğinizde (top, mama) o eşyaya bakmıyor.

  8. Sizi ya da başka çocukları oyunda taklit etmiyor.

  9. Hece ya da ses çıkararak size seslenmiyor; “anne/baba” için kullandığı bir söz yok.

  10. “Hayır” dendiğinde hiç duraksamıyor; yasaklamaya tepki vermiyor gibi.

18–23 ay

Gösterme, ortak dikkat ve ilk kelimeler

  1. Uçan bir kuş ya da ilginç bir şey gördüğünde size göstermek için işaret etmiyor.

  2. Siz bir yeri gösterdiğinizde parmağınızın baktığı yöne bakmıyor.

  3. Bir şey yaparken başını kaldırıp yüzünüze bakarak tepkinizi kontrol etmiyor.

  4. “Anne/baba” dışında en az üç kelimeyi denemiyor.

  5. Jest yapmadan söylenen tek adımlı basit bir isteği (ör. “ayakkabını getir”) yerine getirmiyor.

  6. Adına çoğu zaman tepki vermiyor.

  7. Bir şey isteyince bakışma ya da işaret yerine elinizi tutup oraya götürüyor.

  8. Süpürme, telefonla konuşma gibi ev işlerinde sizi taklit etmiyor.

  9. Sizinle birlikte kitaba bakmıyor; birkaç sayfa bile ilgisini tutmuyor.

  10. Oyuncakları amacına göre kullanmak yerine çoğunlukla sıraya diziyor, döndürüyor ya da tek parçasıyla uğraşıyor.

24–35 ay

Konuşma, mış gibi oyun ve diğer çocuklar

  1. İki kelimeyi kendiliğinden birleştirerek konuşmuyor (ör. “su ver”); yalnızca duyduğunu tekrarlıyor ya da hiç birleştirmiyor.

  2. Biri ağladığında ya da canı yandığında fark etmiyor gibi; ilgisini çekmiyor.

  3. Yeni bir durumda ne yapacağını anlamak için yüzünüze bakmıyor.

  4. Oyuncak bebeği beslemek, tencerede yemek yapmak gibi mış gibi oyunlar oynamıyor.

  5. Yaptığı bir şeyi size göstermek için “bak!” demiyor ya da sizi çağırmıyor.

  6. Diğer çocukların yanında olsa da onları fark etmiyor; hiç yaklaşmıyor.

  7. Duyduğu cümleleri, reklam ya da çizgi film repliklerini yerinde olmadan tekrarlıyor.

  8. İşaret etme dışında öpücük gönderme, başla “evet” gibi jestleri kullanmıyor.

  9. Günlük rutindeki küçük bir değişiklikte uzun süre sakinleşemiyor.

  10. Kol çırpma, kendi etrafında dönme, parmak ucunda yürüme gibi hareketleri günün büyük bölümünde ve sık yapıyor.

  11. Seslere, dokunmaya ya da belirli yiyeceklerin dokusuna günlük hayatı zorlaştıracak kadar güçlü tepki veriyor.

3–5 yaş

Sohbet, arkadaşlık, ilgi alanları ve esneklik

  1. Karşılıklı iki sıradan uzun bir sohbeti sürdüremiyor; soruya cevap verip konuyu bitiriyor ya da kendi konusuna dönüyor.

  2. Diğer çocukların oyununa katılmak istemiyor ya da nasıl katılacağını bilmiyor.

  3. Oyunda bir rolü üstlenmiyor (öğretmen, doktor, süper kahraman gibi).

  4. Üzülen bir arkadaşını fark edip teselli etmiyor.

  5. Konuşurken bakışmayı çok kısa tutuyor ya da bakışmayı sözle birleştirmiyor.

  6. Sesinin tonu, konuşma hızı ya da vurgusu yaşıtlarına göre alışılmadık (çok düz, şarkı söyler gibi).

  7. “Ben” yerine adını ya da “sen” diyor; duyduğunu aynen tekrar ediyor.

  8. Harfler, sayılar, araç markaları gibi bir konuya yaşına göre alışılmadık yoğunlukta ilgi gösteriyor; başka şeye geçemiyor.

  9. Kütüphane, park, misafirlik gibi farklı ortamlarda davranışını ortama göre ayarlamakta belirgin zorlanıyor.

  10. Oyunun ya da rutinin her seferinde aynı biçimde olmasında ısrar ediyor; değişince uzun süre sakinleşemiyor.

  11. Seslere, dokunmaya, ışığa ya da kokuya günlük hayatı zorlaştıracak kadar güçlü ya da çok zayıf tepki veriyor.

Ek sorular

  1. Kendine zarar verme (başını vurma, kendini ısırma), sık kaçıp uzaklaşma ya da tehlikeyi fark etmeme (yola fırlama) gibi davranışlar var mı?

  2. Çocuğunuz daha önce kazandığı bir beceriyi (kelime, jest, oyun, bakışma) kaybetti mi?

  3. Çocuğunuzun işitmesinden hiç şüphelendiniz mi ya da sık kulak enfeksiyonu geçirdi mi?

  4. Çocuk doktorunuz 18 ya da 24 aylık kontrolde otizm taraması yaptı mı?

Yanıtlarınız cihazınızda değerlendirilir ve yalnız bu sekmede tutulur; siz göndermedikçe bize iletilmez.

Kaynak ve hazırlayan

Hazırlayan: Sempati Özel Eğitim uzman ekibi (özel eğitim öğretmenleri, dil ve konuşma terapistleri, psikologlar)

Maddeler kurumumuzca kendi cümleleriyle yazılmıştır; resmî, normlu bir ölçek değildir.

Dayandığı kaynaklar:

Sizi arayalım

Sonucu bir uzmanla konuşun.

Numaranızı bırakın; uzmanlarımız sizi arayıp ücretsiz ön değerlendirme için gün planlasın.

Beklemek istemezseniz: 0535 105 33 42

Çocuğunuzun yaşı (isteğe bağlı)
Ne zaman arayalım? (isteğe bağlı)

Bilgileriniz yalnızca size dönüş yapmak için kullanılır. KVKK Aydınlatma Metni

Otizm spektrum bozukluğu nedir?

Otizm spektrum bozukluğu (OSB); sosyal iletişim ve etkileşimde farklılıklar ile tekrarlayan davranışlar ve sınırlı ilgi alanlarıyla kendini gösteren, beyin gelişimiyle ilgili bir durumdur. “Spektrum” denmesinin nedeni, her çocukta çok farklı biçimde ve düzeyde görülmesidir. Ebeveyn tutumu ya da ilgisizlikten kaynaklanmaz.

Bu liste nasıl hazırlandı?

Yaş bantları, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) kamuya açık 2022 gelişim kilometre taşlarına göre ayrıldı: 12–17 ay, 18–23 ay, 24–35 ay ve 3–5 yaş. Bu kilometre taşları, o yaştaki çocukların büyük çoğunluğunun (yaklaşık %75'inin) yaptığı becerilerden seçilmiştir. Biz bu becerilerin sosyal iletişimle ilgili olanlarını “henüz yapmıyor” biçiminde kendi cümlelerimizle yazdık ve otizmde sık bildirilen oyun ve davranış işaretlerini ekledik. Her bant yalnızca o yaşta beklenen becerileri sorar; örneğin 18 aylık bir çocuk için 2 yaş becerileri sorulmaz.

Liste M-CHAT gibi bir tarama aracı değildir. M-CHAT, uzmanların kullandığı, Türkçe geçerlik çalışmaları yapılmış, lisanslı bir tarama aracıdır; 18 ve 24 aylık kontrollerde çocuk doktorunuzdan bu tür bir tarama yapılmasını isteyebilirsiniz.

Kırmızı bayraklar: beklemeyin

  • Hangi yaşta olursa olsun daha önce kazandığı kelimeleri, jestleri ya da oyun becerilerini kaybetmesi.
  • Yaşına uygun listedeki becerilerden birini ya da birkaçını henüz yapmaması.
  • İçinizde süren bir kaygı. Çoğu zaman ilk fark eden anne babadır.

Bu durumlarda listenin puanını beklemeden çocuk doktorunuzla konuşun.

Benzer işaretler başka nedenlerle de görülebilir

İşitme sorunu, dil gelişim gecikmesi, genel gelişim geriliği ya da çocuğun mizacı da bazı işaretlere benzer görünebilir. Kol çırpma, parmak ucunda yürüme ya da seslere hassasiyet gibi davranışlar tipik gelişen çocuklarda da görülebilir; tek başına anlam taşımaz. Bu yüzden değerlendirme işitme testiyle başlar; tanıyı çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, gözlem ve aile görüşmesiyle koyar. Ayrıntı için otizm mi, konuşma gecikmesi mi? ve otizmin erken belirtileri yazılarımıza bakabilirsiniz.

Türkiye'de süreç ve eğitim

Tanıdan sonra hastaneden sağlık raporu (ÇÖZGER) alınır, Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) eğitsel değerlendirme yapar ve özel eğitim desteği başlar. Bireysel programlar ortak dikkat, iletişim, oyun, taklit ve günlük yaşam becerilerini çocuğun düzeyine göre hedefler; aileye evde sürdürülecek çalışmalar da gösterilir. RAM raporu olan öğrencilerin eğitim gideri, RAM'ın uygun gördüğü alanlarda devletçe karşılanır. Otizm eğitimi programımız →

Neye dayanıyor?

Yaş bantları ve maddelerin dayandığı beceriler CDC'nin kamuya açık 2022 gelişim kilometre taşlarından uyarlanmıştır; kırmızı bayraklar ve tarama önerisi aşağıdaki kurumların veli bilgilerine dayanır. Maddeler bu kurumların ya da herhangi bir ölçeğin metni değildir, eşikler normlu bir çalışmadan türetilmemiştir ve kaynak gösterilen kurumlarla bir bağımız yoktur.

Kaynaklar
Bilgi merkeziOtizm hakkında daha fazlasıNedir, hangi yaşta neye dikkat edilir, tanıyı kim koyar? Kaynaklarıyla birlikte.

Sık sorulanlar

Bu kontrol listesi otizm tanısı koyar mı?

Hayır. Yalnızca bir uzmana danışma ihtiyacı konusunda fikir verir. Otizm tanısını çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı koyar.

Hangi yaşta otizm fark edilebilir?

İşaretler çoğu zaman ilk iki yılda fark edilir; bazı çocuklarda daha geç belirginleşir. 18 ve 24 aylık kontrollerde çocuk doktorunuzdan tarama isteyebilirsiniz; kaygınız varsa yaş beklemeyin.

Bu liste M-CHAT mi?

Hayır. M-CHAT lisanslı bir tarama aracıdır ve doktor tarafından uygulanmalıdır. Bu liste, CDC'nin kamuya açık gelişim basamaklarından kendi cümlelerimizle hazırlanmıştır.

Göz teması kurmuyor, otizm mi?

Tek bir işaret tanı anlamına gelmez. Göz teması işitme, mizaç ya da başka nedenlerle de az olabilir. Birkaç işaret birlikte görülüyorsa uzman değerlendirmesi önerilir.

Çocuğum eskiden söylediği kelimeleri artık söylemiyor; ne yapmalıyım?

Hangi yaşta olursa olsun beceri kaybı beklenmeden çocuk doktoruna danışılması gereken bir durumdur. Randevuyu ertelemeyin.

Eğitim ücretli mi?

RAM raporu olan öğrencilerimizin eğitim giderleri, RAM'ın uygun gördüğü alanlarda devlet tarafından karşılanır; ön değerlendirme ücretsizdir.

Bu bir tarama aracıdır, tanı değildir. Tanı için hastane (çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı) ve RAM değerlendirmesi gerekir. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.

WhatsApp ile yazın