İçeriğe atla
RAM raporu olan öğrencilerimize eğitim ücretsizdir. Nasıl başvurulur? →Personel girişi
Sempati logosu: dalgadan sıçrayan yunusSEMPATİÖzel Eğitim · Rehabilitasyon
Ücretsiz · 3 dakika · Kayıt gerekmez

Diskalkuli testi: çocuğumda matematik öğrenme güçlüğü belirtileri var mı?

Yaşa göre hazırlanmış kısa bir veli kontrol listesi. Sayı duyusu, işlem, problem ve günlük matematikle ilgili işaretleri değerlendirin; sonuçta ne yapmanız gerektiğini söyleyelim.

Bu bir tarama aracıdır, tanı değildir. Tanı için hastane (çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı) ve RAM değerlendirmesi gerekir.

Her ifadenin çocuğunuz için ne kadar doğru olduğunu işaretleyin. Yaşıtlarıyla karşılaştırarak düşünün ve çocuğunuzun baskısız, rahat olduğu bir andaki hâlini esas alın. Tüm sorular aşağıda; işaretleyip yazdırabilirsiniz. Puanlama ve sonuç için tarayıcınızda JavaScript açık olmalı; dilerseniz bizi arayın: 0535 105 33 42

Çocuğunuz hangi dönemde? Yalnız çocuğunuzun grubundaki bölümü doldurun.

Okul öncesi (4–6 yaş)

Erken sayı duyusu

  1. Üç dört nesnelik küçük bir grubun kaç tane olduğunu saymadan, bir bakışta söyleyemiyor.

  2. İki nesne grubundan hangisinin daha çok olduğunu gösterirken çoğu zaman rastgele seçiyor.

  3. “Çok–az”, “büyük–küçük”, “uzun–kısa” gibi miktar kavramlarını sık karıştırıyor.

  4. Ezbere saymada sırayı sık şaşırıyor ya da sayı atlıyor. (ör. 1, 2, 4, 5)

  5. Nesneleri sayarken bir nesneyi atlıyor ya da iki kez sayıyor; her nesneye tek sayı eşleyemiyor.

  6. Saymayı bitirince “kaç tane” diye sorulunca son sayıyı söylemek yerine yeniden saymaya başlıyor.

  7. Nesneleri renge, şekle ya da büyüklüğe göre gruplamakta yaşıtlarından belirgin zorlanıyor.

  8. Basit bir örüntüyü devam ettirmekte zorlanıyor. (ör. kırmızı–mavi–kırmızı–mavi–…)

  9. “Bir tane daha ekle” ya da “iki tane al” gibi oyunları nesnelerle bile yapmakta zorlanıyor.

  10. “Önce–sonra”, “dün–yarın”, “sabah–akşam” kavramlarını sık karıştırıyor.

  11. Resimli bir olay dizisini (önce–sonra) sıraya koymakta zorlanıyor.

  12. “Dolu–boş”, “ağır–hafif” gibi ölçü kavramlarını ayırt etmekte zorlanıyor.

1.–2. sınıf

Sayıları ve ilk işlemleri öğrenme dönemi

  1. İki sayıdan hangisinin büyük olduğunu söylerken duraksıyor ya da yanılıyor. (ör. 17 ile 9)

  2. Sayı doğrusu üzerinde 5, 10, 15 gibi sayıların yerini yaklaşık olarak bile gösteremiyor.

  3. Tek basamaklı toplamaları aylar geçtiği hâlde parmakla ya da tek tek sayarak buluyor. (ör. 4 + 3)

  4. Geçen hafta bildiği toplama sonuçlarını bir sonraki hafta hatırlayamıyor.

  5. Artı ve eksi işaretlerini karıştırıyor; hangi işlemi yapacağını sık şaşırıyor.

  6. Onluk–birlik (basamak) değerini karıştırıyor. (ör. 25’i 52 diye yazıyor)

  7. Kısa bir hikâye problemde hangi işlemi yapacağını bulamıyor. (ör. “3 elman var, 2 tane daha aldın.”)

  8. Problemi nesne ya da resimle gösterdiğinizde bile çözmekte zorlanıyor.

  9. Bozuk paraları ayırt edip değerlerini söylemekte yaşıtlarından belirgin zorlanıyor.

  10. Haftanın günlerini sırasıyla söylemekte ve tam saatleri okumakta zorlanıyor.

3.–4. sınıf ve üzeri

İşlemleri ve problemleri kullanma dönemi

  1. 100 ya da 1000 gibi sayıların bir sayı doğrusundaki yerini yaklaşık olarak bile tahmin edemiyor.

  2. Sonucun makul olup olmadığını kestiremiyor. (ör. 48 + 37’nin 20 çıkmasına şaşırmıyor)

  3. Çarpım tablosunu uzun süre çalışmasına rağmen ezberleyemiyor; sonuçları tekrar tekrar toplayarak buluyor.

  4. Tek basamaklı toplama ve çıkarmayı hâlâ parmakla ya da tek tek sayarak buluyor.

  5. Çok basamaklı işlemde adımların sırasını karıştırıyor ya da rakamları alt alta hizalayamıyor.

  6. Aynı işlemi bir gün doğru yapıp ertesi gün yöntemi hatırlayamıyor; hatalarını fark etmiyor.

  7. Problemi okuyup anlıyor ama hangi işlemi yapacağına karar veremiyor.

  8. Birden fazla adımlı ya da gereksiz bilgi içeren problemlerde tamamen kayboluyor.

  9. Akrep–yelkovanlı saati okumakta ve “yarım saat sonra” gibi zaman hesabında zorlanıyor.

  10. Alışverişte para üstünü hesaplamakta ya da ölçü birimlerini (cm, kg, litre) kullanmakta zorlanıyor.

Ek sorular

  1. Ailede (anne, baba, kardeş) matematikte ciddi zorlanmış ya da öğrenme güçlüğü tanısı almış biri var mı?

  2. Çocuğunuzun okuma-yazma durumu nasıl?

  3. Çocuğunuz matematik ödevi ya da matematik oyunu sırasında kaygılanıyor, huzursuzlanıyor ya da kaçınıyor mu?

  4. Son bir yıl içinde göz ve işitme kontrolü yapıldı mı?

  5. Çocuğunuz daha önce kazandığı becerileri (sayma, sayıları tanıma gibi) kaybetti mi?

Yanıtlarınız cihazınızda değerlendirilir ve yalnız bu sekmede tutulur; siz göndermedikçe bize iletilmez.

Kaynak ve hazırlayan

Hazırlayan: Sempati Özel Eğitim uzman ekibi (özel eğitim öğretmenleri, dil ve konuşma terapistleri, psikologlar)

Maddeler kurumumuzca kendi cümleleriyle yazılmıştır; resmî, normlu bir ölçek değildir.

Dayandığı kaynaklar:

Sizi arayalım

Sonucu bir uzmanla konuşun.

Numaranızı bırakın; uzmanlarımız sizi arayıp ücretsiz ön değerlendirme için gün planlasın.

Beklemek istemezseniz: 0535 105 33 42

Çocuğunuzun yaşı (isteğe bağlı)
Ne zaman arayalım? (isteğe bağlı)

Bilgileriniz yalnızca size dönüş yapmak için kullanılır. KVKK Aydınlatma Metni

Diskalkuli nedir?

Diskalkuli, matematik alanındaki özel öğrenme güçlüğüne verilen addır. Çocuğun zekâsı ve öğretim imkânı yeterli olduğu hâlde sayıları, sayı olgularını ve hesap işlemlerini yaşıtları gibi öğrenememesidir. Tembellik ya da ilgisizlik değildir. Amerikan Psikiyatri Derneği'nin kılavuzu (DSM-5) bu durumu özel öğrenme bozukluğunun bir türü olarak tanımlar; sayı duyusu, sayı olgularını hatırlama, işlem doğruluğu ve matematiksel akıl yürütme alanlarında güçlük aranır. Cleveland Clinic'e göre dünyada insanların yaklaşık %3 ile %7'sini etkiler.

Hangi yaşta fark edilir?

Belirtiler çoğunlukla 6–9 yaşta, resmî matematik eğitimi başlayınca belirginleşir. Daha küçük çocuklarda ise sayıları öğrenmekte, saymakta ve nesneleri gruplamakta zorlanma görülebilir. Okul öncesinde tanı konmaz; yalnızca erken işaretler izlenir ve destek verilir. İlkokulda tipik işaretler şunlardır: küçük sayılarla işlemde bile parmakla sayma, öğrendiği toplama sonuçlarını hatırlayamama, çarpım tablosunu ezberleyememe, iki sayıdan hangisinin büyük olduğunu kestirememe, sözel problemde hangi işlemin gerektiğini bulamama, saat okuma ve para üstü hesaplamada zorlanma. Çocuk Zihin Enstitüsü (Child Mind Institute), en belirleyici işaretin diğer derslerdeki başarıyla matematikteki durumu arasındaki belirgin fark olduğunu belirtir.

Başka nedenlerle karışabilir mi?

Evet. Her matematik güçlüğü diskalkuli değildir. Disleksi, dikkat eksikliği, görsel ya da işitsel işlemleme sorunları ve yetersiz öğretim de benzer bir tablo yaratabilir. Diskalkuli çoğu zaman disleksi ve dikkat eksikliğiyle birlikte görülür. Matematik kaygısı ise ayrı bir konudur: Kaygılı çocuk, kaygı olmayan zamanlarda aynı işlemleri yapabilir; diskalkulide ise en temel sayı kavramlarında çok erken yaştan beri güçlük vardır. İkisi birlikte de bulunabilir. Ramirez ve arkadaşlarının çalışması, matematik kaygısının 1. ve 2. sınıfta bile başarıyı düşürebildiğini ve problem çözerken çalışma belleğini daha çok kullanan çocukları daha çok etkilediğini göstermiştir. Bu yüzden süreli testler ve ezber baskısı, bildiğini de gösterememesine yol açabilir; hangi nedenle olursa olsun yarardan çok zarar verir.

Ne zaman uzmana başvurmalısınız?

  • Matematikteki güçlük birkaç aydır süregeliyorsa ve ek çalışmaya rağmen düzelmiyorsa.
  • Çocuk diğer derslerde başarılı olduğu hâlde matematikte belirgin geri kalıyorsa.
  • Matematik ödevi sırasında yoğun kaygı, ağlama ya da kaçınma varsa.
  • Daha önce yaptığı bir şeyi kaybetmişse; bu durumda zaman kaybetmeden çocuk doktoruna gidin.

Önce göz ve işitme kontrolü yaptırın. Cleveland Clinic'e göre diskalkuliyi kesinleştiren tek bir test yoktur; değerlendirme matematik becerilerini ölçmeyi ve başka nedenleri dışlamayı içerir. Tanıyı uzman hekim koyar; okuldaki gözlemler ve öğrenme becerisi testleri bu sürece katkı sağlar.

Evde ne yapabilirsiniz?

Understood.org, çok duyulu ve somut yaklaşımları önerir: düğme, fasulye, blok ya da oyuncak gibi nesnelerle miktarı görmek ve dokunmak, matematik oyunlarıyla kendine güveni artırmak. Somut örnekler:

  • Düğme ya da fasulyelerle sayıları gruplayın, birlikte bölüp birleştirin; sonra aynı işlemi sayıyla yazın.
  • Zar, domino ve tahta oyunlarıyla sayma ve karşılaştırmayı oyun içinde çalışın.
  • Gündelik hayatı kullanın: sofra kurarken tabak sayın, alışverişte fiyat ve para üstünü birlikte hesaplayın, yemek tarifinde ölçü kullanın.
  • Çarpım tablosunu zorlamak yerine örüntülerle (2’ler, 5’ler, 10’lar) ve resimlerle anlamasına yardım edin.
  • Hız yarışı ve süre tutmaktan kaçının; doğru anlamayı hıza tercih edin.

Okuma-yazmada da zorlanma varsa disleksi belirtileri yazımıza ve öğrenme güçlüğü kontrol listesine bakın. El yazısı sorunuysa disgrafi kontrol listesi de yardımcı olabilir.

Türkiye'de süreç nasıl işler?

Hekim değerlendirmesinden sonra hastaneden sağlık raporu (ÇÖZGER) alınır, ardından Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) eğitsel değerlendirme yapar ve hangi alanlarda destek eğitimi verileceğini belirler. Ayrıntılar için ÇÖZGER raporu ve RAM raporu yazılarımıza bakabilirsiniz. Sempati'de özel öğrenme güçlüğü ve akademik beceri eğitimi programları vardır; RAM raporu olan öğrencilerin eğitim giderleri RAM'ın uygun gördüğü alanlarda devlet tarafından karşılanır. Hazır olduğunuzda ücretsiz ön değerlendirme için bizi arayabilirsiniz.

Neye dayanıyor?

Maddeler; ABD Ulusal Çocuk Sağlığı ve İnsan Gelişimi Enstitüsü (NICHD) ve Cleveland Clinic'in öğrenme güçlüğü belirtileri için yayımladığı genel bilgilerdeki alanlardan (sayı duyusu, sayı olgularını hatırlama, işlem, problem çözme, zaman-para-ölçü) esinlenerek kendi cümlelerimizle yazılmıştır. Resmî bir ölçek değildir, tanı koymaz; eşikler normlu bir çalışmadan türetilmemiştir ve tek bir alandaki birkaç zorluk “belirgin” sonuç vermeyecek biçimde ayarlanmıştır. Kaynak gösterilen kurumlarla bir bağımız yoktur.

Kaynaklar
Bilgi merkeziDiskalkuli hakkında daha fazlasıNedir, hangi yaşta neye dikkat edilir, tanıyı kim koyar? Kaynaklarıyla birlikte.

Sık sorulanlar

Bu test diskalkuli tanısı koyar mı?

Hayır. Bu bir veli kontrol listesidir; yalnızca uzman görüşüne ihtiyaç olup olmadığı konusunda fikir verir. Tanıyı çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı koyar.

Diskalkuli ile matematik kaygısı aynı şey mi?

Hayır. Matematik kaygısında çocuk rahat olduğunda işlemleri yapabilir; diskalkulide ise en temel sayı kavramlarında çok erken yaştan beri güçlük vardır. İkisi birlikte de görülebilir, bu yüzden uzman değerlendirmesi önemlidir.

Diskalkuli kaç yaşında anlaşılır?

Belirtiler çoğunlukla 6–9 yaşta, resmî matematik eğitimi başlayınca belirginleşir. Okul öncesinde tanı konmaz, ama erken sayı becerilerindeki güçlük izlenebilir ve oyunla desteklenebilir.

Çocuğum çarpım tablosunu ezberleyemiyor, diskalkuli mi?

Tek başına ezberleyememek diskalkuli demek değildir; çalışma yöntemi, kaygı ya da dikkat de etkili olabilir. Sayı duyusu, işlem ve problem becerilerinde de güçlük varsa uzman değerlendirmesi önerilir.

Diskalkuli geçer mi?

Diskalkuli, öğrenme biçimindeki kalıcı bir farklılıktır. Doğru ve erken destekle çocuklar matematikte belirgin ilerler ve kendine güveni artar.

Eğitim ücretli mi?

RAM raporu olan öğrencilerimizin eğitim giderleri devlet tarafından karşılanır; aileden ücret alınmaz.

Bu bir tarama aracıdır, tanı değildir. Tanı için hastane (çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı) ve RAM değerlendirmesi gerekir. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.

WhatsApp ile yazın