Evde destek rehberi

Günde en az bir kez yere inip onun oyununa katılın; yüzünüz onun göz hizasında olsun.

İstediği bir şeyi hemen vermeyin; 5 saniye sessizce bekleyin. Bakması, göstermesi ya da ses çıkarması da bir istektir; hemen karşılık verin.

Söylediğine bir kelime ekleyin: “Su.” → “Soğuk su.” Doğrusunu tekrar ettirmeyin, sadece doğru hâlini duyurun.

Ekranı yemek ve oyun saatlerinden çıkarın; arka planda açık televizyon da konuşma sırasını azaltır.

Her gün aynı 2–3 rutinde (banyo, yemek, giyinme) aynı kısa cümleleri kullanın; tekrar, kelimeyi tanıdık kılar.

Ödev ya da masa işini kısa parçalara bölün: 10 dakika çalışma, 2 dakika hareket molası.

Yönergeyi bir kez, göz göze ve kısa verin; sonra “Ne yapacaksın?” diye ona tekrarlatın.

Dur-kalk oyunları oynayın (müzik durunca donmak, “Simon der ki”): kendini durdurmayı oyunla çalışır.

Çalışma masasında yalnız o işe gereken malzeme kalsın; ekran ve oyuncaklar görüş alanının dışında olsun.

Doğru yaptığı anı yakalayıp ne yaptığını söyleyin: “Sonuna kadar oturdun.”

Her gün aynı saatte ve aynı yerde, kısa bir ödev rutini kurun; başlamadan önce ne yapılacağını birlikte listeleyin.

Okumada önce siz bir cümle, sonra o bir cümle okusun; takıldığı kelimeyi söyleyin, durdurup sınamayın.

Harf ve sesleri oyunla çalışın: “Hangi kelimeler /m/ sesiyle başlıyor?” gibi ses avları.

Yazıda hızdan önce doğru harf biçimini isteyin; kalın kalem ve çizgili kâğıt işini kolaylaştırır.

Notunu değil çabasını konuşun: “Bu sayfayı bitirene kadar devam ettin.”

Dokunmadan önce söyleyin: “Şimdi saçını tarayacağım.” Hafif dokunuş yerine sıkıca ve sakin dokunun.

Etiketsiz, dikişi içte kalmayan, yumuşak kıyafetler seçin; yeni kıyafeti önce evde kısa süre giydirin.

Gürültülü ortamlar için önceden plan yapın: ne kadar kalınacağını söyleyin, gerekirse kulaklık ve sessiz bir köşe ayarlayın.

Rahatsız olduğu durumu bir defterde not edin (saat, yer, ne oldu); tekrar eden bir örüntü uzmanla konuşurken çok işe yarar.

Tepkisini “nazlanma” diye adlandırmayın; “Bu ses sana çok yüksek geldi” diye duygusunu adlandırın.

İlgisini çeken oyuncağı kendi gözlerinizin hizasına kaldırın; baktığı an gülümseyip oyuncağı verin.

Onun yaptığını taklit edin: hangi sesi çıkarıyorsa, hangi hareketi yapıyorsa siz de yapın; çoğu çocuk taklit edildiğini fark edip bakar.

Adını keyifli bir şeyden hemen önce söyleyin (“Ali… baloncuk!”), yasak ya da uyarı anlarında değil.

Ce-e, gıdıklama, salıncakta durup bekleme gibi “bir daha” isteyeceği oyunlar oynayın ve durup bakmasını bekleyin.

Siz biraz daha yavaş ve aralıklı konuşun; ona “yavaş konuş” demeyin.

Cümlesini tamamlamayın, araya girmeyin; sözünü bitirene kadar sakin bir yüzle bekleyin.

Günde birkaç dakika yalnız onunla, acelesiz konuştuğunuz bir zaman ayırın.

Ne söylediğine karşılık verin, nasıl söylediğine değil.

Nöbetin anında konuşmayı azaltın, güvenli olduğundan emin olup yanında sakin kalın.

Sakinleşince duyguyu adlandırın: “Oyun bitince çok kızdın.” Sonra ne yapılabileceğini kısaca konuşun.

Geçişlerden önce haber verin: “İki dakika sonra parktan çıkıyoruz.” Kum saati ya da zamanlayıcı işe yarar.

Açlık, uykusuzluk ve yorgunluk anlarını not edin; nöbetler çoğu zaman bu anlarda yoğunlaşır.

Nöbetle istediği şeyi elde etmesine izin vermeyin; ama sakin davrandığı anı fark edip söyleyin.

Hazır olma işaretlerini izleyin: 2 saat kuru kalmak, bezini fark etmek, basit yönergeleri izlemek.

Gün içinde sabit saatlerde (uyanınca, yemekten sonra) kısa süre tuvalete oturtun; sonuç olmasa da rutin işler.

Kazaları cezalandırmayın, kısa ve sakin temizleyin.

Resimli bir sıra kartı (pantolonu indir, otur, sifon, el yıka) adımları hatırlamasına yardım eder.