İnce motor beceriler, el ve parmakların küçük hareketlerle kullanılmasıdır: yiyeceği tutmak, kaşık kullanmak, düğme ilikleme, kalem tutma. Her çocuk kendi hızında gelişir; yine de çoğu çocuğun belirli yaşlara kadar yaptığı şeyler bellidir. Aşağıdaki liste, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early” programında çocukların %75 ve daha fazlasının yaptığı becerilerden uyarlanmıştır.
Yaşa göre ince motor ve günlük beceriler
| Yaş | Çocukların çoğunun yaptıkları |
|---|---|
| 1 yaş | Küçük yiyecek parçalarını baş ve işaret parmağıyla alır; sizin tuttuğunuz kapaksız bardaktan içer. |
| 18 ay | Karalama yapar; kapaksız bardaktan içer ve bazen döker; yiyeceği parmaklarıyla yer; kaşık kullanmaya çalışır. |
| 2 yaş | Kaşıkla yemek yer. |
| 2,5 yaş | Elini döndürerek kapı kolu çevirir, kapak açar; bol pantolon ya da açık ceket gibi bazı kıyafetleri kendisi çıkarır; kitabın sayfalarını tek tek çevirir. |
| 3 yaş | Büyük boncuk ya da makarna dizer; bol pantolon ya da ceket gibi bazı kıyafetleri kendisi giyer; çatal kullanır. |
| 4 yaş | Boya kalemini yumruğuyla değil, parmakları ve başparmağı arasında tutar; bazı düğmeleri açar; yetişkin gözetiminde yemek koyar ya da su döker. |
| 5 yaş | Bazı düğmeleri ilikler. |
Bu liste tanı koymaz. Çocuğunuz bir maddeyi biraz geç yapıyor olabilir; önemli olan ilerlemenin sürüyor olmasıdır.
Ne zaman destek aramalısınız?
- Çocuğunuz yaşıtlarının çoğunun yaptığı bir beceriyi, aylar geçmesine rağmen hiç deneyemiyor ya da çabuk bırakıyor.
- Önceden yapabildiği bir beceriyi kaybetti.
- Eli ağrıyor, çok çabuk yoruluyor ya da elini kullanırken aşırı kuvvet uyguluyor.
- Giyinme, yemek yeme gibi günlük işlerde yaşıtlarından belirgin biçimde daha fazla yardım istiyor.
İlk adım çocuk doktoruna danışmaktır. Ardından bir ergoterapist, çocuğun nerede zorlandığını değerlendirebilir. Ergoterapinin ne olduğunu ayrı bir yazıda anlattık.
Evde eğlenceli ince motor çalışmaları
- Oyun hamuru: Yoğurmak, yuvarlamak ve parçalamak parmak kuvvetini artırır.
- Çamaşır mandalı: Kenarlara mandal takıp çıkarmak.
- Boncuk ve makarna dizme: Büyük boncuklarla başlayın.
- Su ile oyun: Küçük kaplarla su aktarma, sünger sıkma.
- Boyama: Kalın kalemlerle başlayın. Boyama stüdyomuzu ekranda deneyebilir ya da resimleri yazdırabilirsiniz.
- Kendi işini yapsın: Giyinirken fermuarı, düğmeyi ve ayakkabıyı denemesine zaman tanıyın.
Yaşa göre diğer gelişim alanları için gelişim sayfalarımıza, günlük küçük etkinlikler için günün etkinliğine bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize ve RAM'a başvurun.